tek faz daimi kondansatörlü Gamak

Tek faz kalkış ve daimi kondansatörlü Gamak

 

Tek fazlı motorlar mekaniksel olarak 3 fazlı motorlarla aynı standartlara uyumluluk sağlar. Tek fazlı motorlarda motor momentini meydana getiren döner alan, ana ve yardımcı sargı olarak adlandırılan 2 ayrı sargı yardımıyla oluşturulur. Bu motorlar kullanılacakları uygulamaya bağlı olarak daimi kondansatörlü veya kalkış+daimi kondansatörlü olarak seçilebilir. Her iki tip motor da aşağıda belirtilen fayda ve sınırlandırmalara sahiptir.

Daimi Kondansatörlü Tasarım

Bu tip tek fazlı motorlarda çalışma boyunca devrede olan daimi devre kondansatörü, yardımcı sargıya seri olarak bağlanır. Güç katsayısı yüksektir. Nominal momentin %50 – 80’i arasında bir kalkış momentine sahip olan daimi devre kondansatörlü motorlar özellikle dairesel testereler, matkap makinaları, polisaj makinaları, çim biçme makinaları, pompa ve fanlar gibi yüksek kalkış momenti ihtiyacı olmayan uygulamalarda kullanılır.

Daimi Kondansatörlü Tek Fazlı Asenkron Motor Bağlantısı ve Fazör Diyagramı

Kalkış + Daimi Kondansatörlü Tasarım

Bu tip tek fazlı motorlarda klemens kutusu içerisine yerleştirilmiş, kısa süreli devrede kalan bir kalkış kondansatörü(start), devamlı devre kalan daimi devre kondansatörü ve arka rulman kapak bölgesi içerisine yerleştirilmiş kalkış kondansatörünü devreden çıkarmaya yarayan merkez kaç anahtarı bulunmaktadır. Kalıkış + Daimi kondansatörlü motorların kalkış momenti tam yük momentinin %200 – %250’si arasında bir değer aldığı için özellikle kompresörler, hidrolik pompalar ve santrifüj pompalar gibi yüksek kalkış momentine ihtiyaç duyulan uygulamalarda kullanılır.
Kalkış + daimi kondansatörlü motorların aşağıda ki şekilde olduğu gibi, ana ve yardımcı sargı uçları birbirine seri olup, daimi devre kondansatörü bu seri devreye paralel bağlıdır. Daimi devre kondansatörü ile kalkış kondansatörü birbirine paralel olup, merkez kaç anahtarı ise kalkış kondansatörüne seridir.

Motor, anma hızının yaklaşık %75-80’ine ulaştığında karşı yükü kaldıracak yeterli momente de ulaşmış olur. Tam bu esnada merkez kaç anahtarının kontaklarının konum değiştirmesi sonucu kalkış kondansatörü de devreden çıkarak motor daimi kondansatör üzerinden çalışmasına devam edecektir.

Kalkış ve Daimi Kondansatörlü Tek Fazlı Asenkron Motor Bağlantı Şeması

Gerilim ve Frekans

Tek fazlı motorlar standart olarak 220 – 240V anma gerilimine 50/60 Hz frekanslara göre imal edilirler. İstek üzerine 110 V’luk şebeke gerilimlerine uygun imalatlar yapılabilir. Anma gerilim ve frekanslarında ki ±%5 oranındaki değişmeler pratik olarak motor gücünde herhangi bir değişikliğe neden olmaz.

Anma Gücü

Anma gücü Pn motorun plakasında belirtilen ve anma değerlerinde milinde verdiği mekanik güçtür. Etkin güç P1, motorun şebekeden çektiği güç olup, kayıplar nedeniyle milinde verdiği mekanik güçten daha büyüktür.

P1(W) = U*ı*CosΦ

Verim (η), mekanik gücün etkin güce olan oranıdır.

η=Pn/P1 şeklinde formülize edilir.

Anma Momenti

Motor milinde alınan moment;

Anma momenti (Nm)=9550* (Anma Gücü (kW))/(Anma Hızı (d/dk))

Yol vermede motor momenti, çalıştırılan makinenin karşı momentinin her zaman üstünde olmalıdır.

Dönüş Yönü Değiştirme

Tek fazlı motorlar, 3 fazlı motorlar gibi her iki dönme yönünde çalışmaya elverişlidir. Tek fazlı motorlarda dönüş yönünü değiştirmek için ya ana sargı uçlarını yer değiştirerek ya da yardımcı sargı uçlarını yer değiştirerek tersi istikametinde dönüş sağlanabilir.

U1 – U2 uçları, ana sargı uçları
Z1 – Z2 uçları, yardımcı sargı uçları
C – C uçları, kondansatör uçları

Boşta Çalışma

Tek fazlı motorlarda kullanılan kondansatörlerin üzerinde oluşan gerilim değeri yüksüz çalışmada en yüksek değere ulaşır ve böylelikle kondansatör ömrü kısalır, ayrıca boşta çalışmada kayıplar, tam yükte çalışmaya nazaran daha yüksek olduğundan tek fazlı motorlar uzun süre boşta çalıştırılmamalıdır.

Not: Daha detaylı teknik bilgi için GAMAK Makine A.Ş teknik dökümanlar kısmını inceleyiniz.